Het is even zoeken naar de oude begraafplaats van Ellemeet. Vanaf de Ringdijk, de dijk tussen Looperskapelle en Brijdorpe, loopt de Hogeweg dwars door het weidse Schouwse polderland. Net voor de kruising met de Schelpweg passeer je een transformatorhuisje en een hoge telefoonmast. Links van het huisje geeft een groen hek toegang tot het pad dat naar de oude begraafplaats loopt.
Op de kruising van de polderwegen staat een informatiepaneel met een historische tekening van het kerkje en een korte toelichting. Het dorp Ellemeet kent een bewogen geschiedenis. Het werd voor het eerst in 1236 als Ellimed genoemd: een zekere Elli (of Ella) had hier een made (of mede), een weiland. Tijdens het beleg van de stad Zierikzee in 1575-1576 werd het eiland Schouwen onder water gezet en de kerk door de Spaanse troepen van koning Filips II verwoest. Slechts weinig inwoners keerden terug; zij vestigden zich niet in het verwoeste dorp Ellemeet, maar in het gehucht Oudendijke dat ook binnen het grondgebied van de heerlijkheid Ellemeet lag. In 1584 werd een verzoek om de resten van de kerk af te breken nog afgewezen, maar niet lang daarna volgde de afbraak alsnog. De naam Ellemeet ging in de loop der tijd over naar het gehucht dat uitgroeide tot een dorp. Maar voor het begraven bleef het kerkhof van ‘Oud-Ellemeet’ in gebruik.
Van der Aa
De aardrijkskundige Van der Aa publiceerde in 1843 over Elkerzee:
Vóór de Hervorming was Ellemeet een dorp, met eene kerk, die in den Spaanschen oorlog verwoest en naderhand niet weder opgebouwd is.Het kerkhof, 1/2 uur Z. ten O. van Oudendijk, is nog aanwezig, maar wordt als zoodanig niet meer gebruikt; het is tegenwoordig eene weide, waarop eene aldaar vroeger opgegravene steenen doodkist staat. Het geheele dorp is verdwenen, en daarvan slechts ééne dagloonerswoning meer overig.
Bron: Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden, deel 4, A.J. van der Aa, 1843
Oude begraafplaats
Informatiepaneel begraafplaats Ellemeet
De oude begraafplaats ligt drie kilometer buiten het nieuwe Ellemeet. Begraven wordt er niet meer, in 1984 werd de laatste overledene hier ter aarde besteld. In de 16de eeuw werd al op deze plek begraven. In de 17de eeuw werd de begraafplaats buiten gebruik gesteld, maar toen na 1829 niet meer in de kerk begraven mocht worden, besloot men deze begraafplaats weer in gebruik te nemen. Veel grafstenen zijn inmiddels verdwenen en het onderhoud beperkt zich tot grasmaaien. Zo’n vijfhonderd meter buiten de dorpskern ligt aan de Weelweg de nieuwe dorpsbegraafplaats.
Schouwen-Duiveland telde in het verleden heel wat meer dorpen dan de huidige zeventien. Ruim twintig dorpen zijn geheel verdwenen. Daar komen nog eens zes dorpen bij die sterk gekrompen zijn. De meeste dorpen gingen verloren door landverlies als gevolg van stormvloeden, maar ook door het moerneren, het opgraven van veen om zout te winnen.
Begraafplaats Brijdorpe. Foto Mary Kuiper
Ten zuidoosten van Scharendijke ligt de buurtschap Brijdorpe aan de Ringdijk. Brijdorpe betekent ‘slijkerige grond’. De inwoners van Schouwen-Duiveland kennen het beter als ‘Briepe’. Het was een van de grootste terpen op Schouwen en werd voor het eerst vermeld in 1232. Graaf Floris V van Holland had het plan Brijdorpe te verheffen tot stad. Brijdorpe vormde ooit een afzonderlijk eiland. De inundatie van Schouwen tijdens het beleg van Zierikzee (1575-1576) was de aanzet tot de neergang van het dorp. Na de droogmaking keerde slechts een deel van de bevolking terug. De kerk verviel tot een ruïne en werd in 1590 afgebroken. Het kerkhof, gelegen op een groene kerkheuvel (terp), bleef bestaan. In veel dorpen werd in de 19de eeuw gekozen om een nieuwe begraafplaats buiten het dorp aan te leggen, in Brijdorpen bleef de begraafplaats tot in 1966 in gebruik.
BrijdorpeBrijdorpe
De begraafplaats is 2300 m² groot en er zijn 28 grafstenen zichtbaa: vijf staande, zestien liggende, zes paaltjes en één dubbelgraf. Sommige graven hebben een paaltje met enkel een nummer. Van een groot deel van de stenen is het opschrift door de begroeiing met kostmossen niet meer leesbaar. Achter het hek ligt een kleine groene oase met direct links een rij grafstenen. De overige stenen liggen verspreid over het terrein.
Doorkijkje op de oude begraafplaats van Brijdorpe. Foto Zeeuwse Ankers.
